Energie-efficiëntie - een kans uit duizenden

Energie-efficiëntie is gericht op het verminderen van de hoeveelheid energie die nodig is om producten en diensten te leveren. Het gaat erom meer te doen met minder. Energie-efficiëntie is de enige hulpbron die elk land in overvloed heeft. Het is daarom de snelste en goedkoopste manier om uitdagingen op het gebied van energiezekerheid, milieu en economie aan te pakken, want de groenste energie is de energie die we niet gebruiken.

Bij het verhogen van de energie-efficiëntie gaat het vaak om kleine verbeteringen, zoals het installeren van energiebesparende onderdelen zoals kranen of thermostaten. Energie-efficiëntie is echter een essentieel onderdeel van alle aspecten van duurzame groei en innovatie. Efficiënte technologieën en innovatieve opslagoplossingen zijn essentieel om minder energie te gebruiken, het potentieel van hernieuwbare energiebronnen volledig te benutten en de voordelen ervan uit te breiden. Immers, als we de vraag naar energie verminderen en zo de verschuiving naar hernieuwbare energiebronnen versnellen, wordt de behoefte aan uitbreiding van het elektriciteitsnet kleiner. Daarnaast zijn veranderingen in elektrificatie, gedragsveranderingen, digitalisering en materiaalefficiëntie in de industrie noodzakelijk [3].

De strijd tegen klimaatverandering en energie-efficiëntie zijn met elkaar verbonden. In 2015 werd in het Akkoord van Parijs de bindende doelstelling vastgelegd om de wereldwijde gemiddelde temperatuurstijging deze eeuw zo dicht mogelijk bij 1,5 graden Celsius te houden. Om deze klimaatnoodsituatie het hoofd te bieden en onze CO₂-voetafdruk te verkleinen, moeten we de uitstoot van broeikasgassen aanzienlijk verminderen.

Investeringen in energie-efficiëntie hebben al een belangrijke bijdrage geleverd aan het beperken van de toename van de uitstoot van broeikasgassen. Het IEA benadrukt dat een verdubbeling van de verbeteringen op het gebied van energie-efficiëntie die de afgelopen tien jaar zijn waargenomen, het wereldwijde energieverbruik tegen 2030 zou verminderen met dezelfde hoeveelheid die elk jaar in China wordt verbruikt, waardoor huishoudens 650 miljard dollar zouden besparen [4].

De door het IEA gepubliceerde analyse benadrukt de aanzienlijke mogelijkheden voor snelle verbeteringen van de energie-efficiëntie in alle sectoren van de wereldeconomie. Veel van deze mogelijkheden hebben betrekking op technologieën die direct beschikbaar zijn. Volgens het IEA moet ongeveer een derde van de vermeden energievraag tegen 2030 komen van het gebruik van technisch efficiëntere apparaten, variërend van airconditioners tot auto's en vrachtwagens. Elektrificatie speelt ook een belangrijke rol en kan energiebesparingen van 20% opleveren, bijvoorbeeld door ketels op fossiele brandstoffen te vervangen door efficiëntere warmtepompen, over te schakelen op elektriciteit voor lage-temperatuurswarmte in de industrie en de invoering van elektrische voertuigen te versnellen.

De 7de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling van de Verenigde Naties richt zich op het garanderen van toegang tot betaalbare, betrouwbare en moderne energie. Vandaag de dag hebben 840 miljoen mensen nog steeds geen toegang tot elektriciteit [5]. Het is van cruciaal belang dat deze "nieuwe" energieverbruikers zo efficiënt mogelijk omgaan met energie om een toename van koolstofemissies te voorkomen en een overgang naar een koolstofneutrale samenleving te garanderen die rechtvaardig en sociaal evenwichtig is voor iedereen.

Energie voor water - Energie-efficiëntie in watersystemen

Water is essentieel. Ten eerste als levensvoorwaarde, maar ook als sleutel in de strijd tegen klimaatverandering. Momenteel is de watersector verantwoordelijk voor ongeveer 4% van het wereldwijde elektriciteitsverbruik [7].

Het kost enorm veel energie om mensen te voorzien van schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen - een verklaard mensenrecht. Kosteneffectieve en energiezuinige oplossingen kunnen het energieverbruik in de watersector enorm verminderen, niet in de laatste plaats in afvalwaterzuiveringsinstallaties. Als er geen actie wordt ondernomen, zal het wereldwijde watergerelateerde energieverbruik in 2030 met 50% zijn toegenomen [8]. De wereld heeft meer water en minder koolstofuitstoot nodig. Energie-efficiëntie biedt een manier om de curve te doorbreken. Een aanzienlijk energiebesparingspotentieel in de watersector ligt in het benutten van alle economisch beschikbare mogelijkheden voor energie-efficiëntie en energieterugwinning - niet in de laatste plaats in de watervoorziening en waterzuiveringssector [9].

Een voor de hand liggend startpunt zijn afvalwaterzuiveringsinstallaties, die in de meeste steden over de hele wereld aanwezig zijn. Waterzuiveringsinstallaties worden vaak beheerd door gemeenten en verbruiken 30 tot 40% van de gemeentelijke elektriciteitsrekening [9]. Voor afvalwaterbedrijven is de elektriciteitsrekening na arbeid de grootste bedrijfskostenpost [10].

De gemeente Aarhuus in Denemarken laat zien hoe het veel beter kan. Door gebruik te maken van geoptimaliseerde processen, moderne frequentieregelaars met maximale energie-efficiëntie en het benutten van de nieuwste technologieën zoals stadsverwarming en biogas, is het gelukt om de afvalwaterzuiveringsinstallatie van Marselisborg vandaag netto energie te laten opwekken. Afvalwater bevat aanzienlijke hoeveelheden ingebedde energie die kan worden gebruikt om het afvalwaterbeheer energieneutraal te maken, door dezelfde hoeveelheid energie te produceren die het verbruikt - en zelfs meer met de juiste aanpak. Afvalwaterzuiveringsinstallaties hebben dus het potentieel om van energieverbruikers energieproducenten te worden.

Afvalwaterzuiveringsinstallatie als energieopwekker | Danfoss Discover Drives

Energie voor lucht - energie-efficiënte ventilatiesystemen

Niet alleen het productieproces bepaalt de CO₂-neutraliteit van bedrijven. De energie-efficiënte airconditioning van kantoor- en productiegebouwen levert ook een doorslaggevende bijdrage aan de duurzame werking van productiefaciliteiten. Airconditioning en bouwtechnische oplossingen spelen hier een essentiële rol voor een efficiënt, energiebesparend totaalsysteem.

Volkswagen laat zien hoe dit kan worden bereikt in zijn vestiging in Navarra, Spanje. Volkswagen implementeerde een EC+ oplossing van Danfoss in nauwe samenwerking met Novenco, een grote ventilatorfabrikant. Het ventilatiesysteem in de grootste productiehal werd volledig vernieuwd en er werden in totaal 6 nieuwe ruimteventilatie-units geïnstalleerd. Vergeleken met het vorige ventilatiesysteem hebben de 6 nieuwe AHU's samen een totaal besparingspotentieel - gebaseerd op nominaal gebruik per jaar - van 20% minder energieverbruik, 350 ton CO₂ en 199.115 euro aan elektriciteitskosten in het eerste jaar.

Het potentieel voor energie-efficiëntie in industrie, transport en gebouwen is enorm. De mogelijkheden om energie en emissies te besparen door middel van energie-efficiëntie blijven echter vaak achter bij het maximaal haalbare.

Aanzienlijk hogere efficiëntie kan worden bereikt met technologieën die al lang beschikbaar zijn, zoals snelheidsregeling door middel van frequentieregelaars. 60-70% van de toepassingen in de industrie en gebouwentechniek heeft baat bij vraaggestuurde snelheidsregeling, maar exploitanten rusten momenteel slechts 25-30% van de nieuwe toepassingen uit met frequentieregelaars! Dit betekent dat 30-55% van het energie-efficiëntiepotentieel onbenut blijft en gebruikers dus energie blijven verspillen en onnodige kosten blijven maken.